Site içi Arama
Ara

İthalat Bedelinin Üçüncü Kişilere Ödenmesi Halinde KKDF Doğar mı?

Özet: Dış ticaret işlemlerinde finansman maliyetlerini belirleyen en temel unsurlardan biri olan Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF), ödeme şeklinin "peşin" veya "vadeli" olmasına göre tahakkuk ettirilmektedir. Mevzuat, peşin ödemeyi "ihracatçıya yapılan transfer" olarak tanımlarken; uygulamada paranın grup şirketlerine, tedarikçilere veya temlik alacaklılarına gönderilmesi ciddi bir hukuki ihtilaf doğurmaktadır. Bu makalede; 2019/24 sayılı Genelge, BİLGE Sistemi üzerinden YFKS sorgulamaları, GİB’nın özelgesi ve İstanbul 13. Vergi Mahkemesi’nin emsal kararı ışığında, üçüncü kişilere yapılan transferlerin KKDF karşısındaki durumu analiz edilmektedir. Anahtar Kelimeler: KKDF, BİLGE, YFKS, peşin ödeme, mal mukabili ödeme, CK, ET.

1. GİRİŞ

Türk Gümrük Mevzuatı ve vergi uygulamalarında KKDF, ithalatın öz kaynaklarla mı yoksa dış kaynaklarla mı finanse edildiğini denetleyen mali bir araçtır.

12/5/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı Kararname uyarınca, vadeli ithalatta %6 oranında fon kesintisi yapılmaktadır.

Bu kesintiden muafiyetin temel şartı "peşin ödeme"dir. Ancak "peşin" kavramı sadece zamanlamayı değil, aynı zamanda ödemenin kime yapıldığını da kapsayan hukuki bir bütündür.

Uygulamada, transferin yapıldığı hesap sahibinin kimliği, işlemin mali yükümlülüğünü doğrudan değiştirebilmektedir.

2. Teknik Altyapı ve BİLGE Sistemi Entegrasyonu : 2019/24 Sayılı Genelge

Gümrük beyannamesinin tescili aşamasında karşılaşılan en büyük engel, dijital sistemler arasındaki veri uyumsuzluğudur.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 2019/24 Sayılı Genelgesi ile hayatımıza giren Yabancı Firma Kayıt Sistemi (YFKS), bugün Ticaret Bakanlığı’nın BİLGE Sistemi ile tam entegre çalışmaktadır.

BİLGE Sisteminde Görünürlük: İthalat işlemlerinde beyannamenin 2 nolu "Gönderici/İhracatçı" hanesine girilecek olan firmanın, Bakanlığın veri tabanında tanımlı olması şarttır

Doğrulama Mekanizması: Bankadan alınan Transfer Bildirim Formu (TBF) sistemde bu YFKS numarası ile eşleşmektedir. Beyanname tescil aşamasında "Peşin" ödeme kodu seçildiğinde, sistem arka planda TBF'deki alıcı unvanı ile YFKS'deki ihracatçı unvanını karşılaştırır.

Operasyonel Risk: Birçok ithalat işleminde, ihracatçı firmanın adres veya unvan değişikliği yapmasına rağmen BİLGE Sistemi üzerindeki kaydının güncellenmediği görülmektedir. Bu durum, ödemenin doğru kişiye yapılmasına rağmen "sistemsel uyumsuzluk" nedeniyle KKDF tahakkuku riskini doğurmaktadır.

3. Ceza  Kararlarındaki Temel Gerekçe: Banka Transfer ID ve Unvan Uyumsuzluğu

Gümrük idareleri tarafından düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarında en sık rastlanan gerekçe, banka transfer kayıtları (Transfer ID) ile beyanname verilerinin örtüşmemesidir.

Uyumsuzluk Tespiti: İdare, banka transfer ID’lerini inceleyerek paranın fiilen gönderildiği kişiyi tespit etmektedir. Eğer bu kişi ile beyannameye kayıtlı YFKS numarasına sahip ihracatçı arasında bir isim/unvan farkı varsa, bu durum "ihracatçıya ödeme yapılmadığı" şeklinde yorumlanmaktadır.

Hukuki Dayanak (GİB'in 04/12/2014 Tarihli Yazısı): Gümrük idareleri bu uyumsuzluk kararlarını doğrudan Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 04/12/2014 tarihli ve 119126 sayılı yazısına dayandırmaktadır.

 Söz konusu idari görüşte; paranın ihracatçı dışında bir hesaba gönderilmesinin peşin ödeme şartını bozduğu açıkça belirtildiğinden, gümrük idareleri transfer ID'sindeki isim farkını doğrudan KKDF doğuran bir olay olarak kabul etmektedir.

Örnek Senaryo: Türkiye’deki bir ithalatçı, Çinli bir üreticiden mal almaktadır. Üretici firma, finansman yönetimi için ödemenin Hong Kong’daki grup şirketine yapılmasını istemiştir. İdarenin görüşüne göre; Hong Kong’daki firma faturayı kesen firma ile aynı tüzel kişiliğe sahip değilse, bu işlem peşin ödeme kapsamından çıkarılarak %6 KKDF’ye tabi tutulur.

4. Yargının "Gerçekci" Yaklaşımı ve Emsal Karar

Gümrük idaresinin ve Gelir İdaresi Başkanlığının şekilci tutumu, yargı aşamasında "işlemin gerçek mahiyeti" ilkesiyle esnetilebilmektedir.

İstanbul 13. Vergi Mahkemesi’nin 13/02/2020 tarihli (E.2019/329, K.2020/284) sayılı kararı bu konuda emsal niteliktedir.

Dava Konusu Olay: İthalatçı, faturayı kesen Çinli firma yerine, aralarında "adi ortaklık" veya "organik bağ" bulunan farklı bir limited şirkete ödeme yapmıştır. Gümrük idaresi, unvan farklılığı nedeniyle KKDF muafiyetini reddetmiştir.

Mahkeme Hükmü: Mahkeme kararında, peşin ödemede tek temel şartın ödemenin ithalattan önce yapılması olduğunu belirtmiştir. İhracatçı firmanın talimatıyla, onun adına tahsilat yapmaya yetkili bir lehtara yapılan ödemenin, peşin ödeme şartlarını ihlal etmediği vurgulanmıştır.

Hukuki Sonuç: Yargı, "unvanın birebir aynı olması" şekli şartından ziyade, bedelin tescilden önce banka kanalıyla çıkıp çıkmadığına odaklanmaktadır.

5. Sonuç ve  Değerlendirme

İthalat bedelinin üçüncü kişilere ödenmesi meselesi, gümrük idaresinin şekli denetimi (Banka Transfer ID ve YFKS uyumu) ile yargının maddi gerçeklik arayışı arasındaki ince çizgide durmaktadır.

Gümrük idarelerinin ceza kararlarını GİB’in 2014 tarihli yazısına dayandırarak otomatize etmesi, birçok işlemi yargıya taşımak zorunda bırakmaktadır.

Uygulamada karşılaşılan unvan veya numara uyumsuzlukları her zaman bir fon kaçırma iradesine dayanmamaktadır.

Bu tür durumlarda, işlemin özünde peşin ödeme şartı sağlanmışsa, sadece beyandaki teknik hatalar (YFKS numarasının yanlış seçilmesi, isimdeki harf hataları vb.) nedeniyle ağır fon yükümlülükleri uygulanması yerine, Gümrük Kanunu’nun 241. maddesi uyarınca "Usulsüzlük Cezası" ile sürecin yönetilmesi hukuki hakkaniyete daha uygun olacaktır.

Zira bedelin tescilden önce banka kanalıyla yurt dışına çıkmış olması, hazine kaybı riskini ortadan kaldırmaktadır.

Sonuç olarak; ithalatçıların ve dolaylı temsilci sıfatıyla süreci yöneten gümrük müşavirlerinin şu hususlara azami dikkat göstermesi elzemdir:

YFKS Güncelliği: İşin aciliyetine bakılmaksızın, her yeni tedarikçi veya unvan değişikliği için BİLGE Sistemi üzerinden yeni bir YFKS numarası alınması veya mevcut kaydın güncellenmesi ihmal edilmemelidir.

Evrak Uyumu: Fatura, TBF ve beyanname üçgenindeki unvan birliğinin tescil öncesinde karakter bazlı kontrol edilmesi, olası bir KKDF ek tahakkukunun önüne geçecektir.

Yargı yolu her ne kadar mükellef lehine kapılar açsa da, gümrük işlemlerinde en hızlı ve güvenli yolun "mevzuata ve sistem kayıtlarına tam uyum" olduğu unutulmamalıdır.

Kaynakça:

4458 Sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği.

İstanbul 13. Vergi Mahkemesi, 13/02/2020 Tarihli, E.2019/329, K.2020/284 Sayılı Kararı.

T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı GİB’ın  04/12/2014 Tarihli ve 119126 Sayılı Özelgesi.

Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün  2019/24 Sayılı Genelgesi.

KKDF Hakkında 6 Sıra No.lu Tebliğ.


Diğer Makale Yazıları
Gümrük İdarelerince Gümrük ve Dış Ticaret İşlemlerinde Tahsil Edilen Gümrük Vergisi, Diğer Eş Etkili Vergiler ve Mali Yükler
Gümrük İdarelerince Gümrük ve Dış Ticaret İşlemlerinde Tahsil Edilen Gümrük Vergisi, Diğer Eş Etkili Vergiler ve Mali Yükler
Antrepodaki Ambalajı Sağlam ve Orijinal Kaptaki Eksikliğe Uygulanan Ağır Cezai Müeyyide
Antrepodaki Ambalajı Sağlam ve Orijinal Kaptaki Eksikliğe Uygulanan Ağır Cezai Müeyyide
İsminin “Fon” Olarak Çağrıldığına Aldanmayın!
İsminin “Fon” Olarak Çağrıldığına Aldanmayın!
Gümrük Beyannamesinin İşlemin Niteliği İle İlgili 24'Nolu Kutusu
Gümrük Beyannamesinin İşlemin Niteliği İle İlgili 24'Nolu Kutusu
Mükelleflerden Alınan İGV’nin ve EMY’nin Geri Verilme Şartları ile İGV’nin Yeniden Tahsili
Mükelleflerden Alınan İGV’nin ve EMY’nin Geri Verilme Şartları ile İGV’nin Yeniden Tahsili
Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinde Önemli Değişiklikler Yapıldı
Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinde Önemli Değişiklikler Yapıldı
Mükelleflerden Alınan İGV’in ve EMY’ün Geri Verilme Şartları İle İGV’in Yeniden Tahsili
Mükelleflerden Alınan İGV’in ve EMY’ün Geri Verilme Şartları İle İGV’in Yeniden Tahsili
Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Tedbirler ve Temassız Dış Ticaret
Covid-19 Salgını Nedeniyle Alınan Tedbirler ve Temassız Dış Ticaret
AB Ülkelerinden Gelen A.TR’li Eşyada Ek Mali Yükümlülük İçin BİLGE Sisteminin Menşe Şahadetnamesi İstememesi
AB Ülkelerinden Gelen A.TR’li Eşyada Ek Mali Yükümlülük İçin BİLGE Sisteminin Menşe Şahadetnamesi İstememesi
İthalatçılar İçin Çevre Katkı Payından (ÇKP) Sonra Şimdi de Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP) Uygulaması Başlıyor
İthalatçılar İçin Çevre Katkı Payından (ÇKP) Sonra Şimdi de Geri Kazanım Katılım Payı (GEKAP) Uygulaması Başlıyor
Gümrük Müşavirlerinin Korkulu Rüyası: Müteselsil Sorumluluk
Gümrük Müşavirlerinin Korkulu Rüyası: Müteselsil Sorumluluk
Yük Teslim Süreçlerinde Tartışmalara Yol Açan Belge: ORDİNO
Yük Teslim Süreçlerinde Tartışmalara Yol Açan Belge: ORDİNO
İngiltere'nin (BK’nın) Avrupa Birliğinden Ayrılması (Brexit)
İngiltere'nin (BK’nın) Avrupa Birliğinden Ayrılması (Brexit)
Türkiye - Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması (STA)
Türkiye - Birleşik Krallık Serbest Ticaret Anlaşması (STA)
Gümrükte ve Maliyede Yapılan Uzlaşma Uygulamalarına Bakış
Gümrükte ve Maliyede Yapılan Uzlaşma Uygulamalarına Bakış
“Kolay İhracat Noktaları Projesi” Uygulamaya Alındı
“Kolay İhracat Noktaları Projesi” Uygulamaya Alındı
Gümrük İdarelerinde Beyan Edilen İskontoların Dikkate Alınmayarak Ceza Uygulanması
Gümrük İdarelerinde Beyan Edilen İskontoların Dikkate Alınmayarak Ceza Uygulanması
Usulsüzlük Cezasını Hafife Almayın
Usulsüzlük Cezasını Hafife Almayın
İthalatta Gözetime Tabi Eşyada Fazladan Ödenen Vergilerin Geri Verilmemesi İçin Kanun Maddesi Değiştirildi
İthalatta Gözetime Tabi Eşyada Fazladan Ödenen Vergilerin Geri Verilmemesi İçin Kanun Maddesi Değiştirildi
Gümrük İdarelerince Bazı ABD Menşeili Eşyanın İthalatında Geçmişe Yönelik Ek Tahakkuk ve Ceza Kararı Uygulanması
Gümrük İdarelerince Bazı ABD Menşeili Eşyanın İthalatında Geçmişe Yönelik Ek Tahakkuk ve Ceza Kararı Uygulanması
Geçmişe Yönelik Denetlemelerde Zamanaşımı Uygulamalarına Bir Bakış
Geçmişe Yönelik Denetlemelerde Zamanaşımı Uygulamalarına Bir Bakış
Debit Note (Borçlandırma Notu) ve Credit Note (Alacaklandırma Notu) Uygulamaları
Debit Note (Borçlandırma Notu) ve Credit Note (Alacaklandırma Notu) Uygulamaları
Giderek Önemi Artan Mikro İhracat
Giderek Önemi Artan Mikro İhracat
Gümrük Tarifesi ve Gümrük Tarifelerinde Korelasyon
Gümrük Tarifesi ve Gümrük Tarifelerinde Korelasyon
Ayniyet Tespitine İlişkin İş ve İşlemlerde Mevzuat Boşluğu
Ayniyet Tespitine İlişkin İş ve İşlemlerde Mevzuat Boşluğu
Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılarına Disiplin Cezası Uygulamaları
Gümrük Müşavir ve Gümrük Müşavir Yardımcılarına Disiplin Cezası Uygulamaları
DİR’de Değişiklikler Yanında DİR Otomasyon Sisteminde Yapılan İşlemler Destek Yönetim Sisteme Aktarıldı
DİR’de Değişiklikler Yanında DİR Otomasyon Sisteminde Yapılan İşlemler Destek Yönetim Sisteme Aktarıldı
Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşması Kapsamında Yapılan Çalışmalar
Ticaretin Kolaylaştırılması Anlaşması Kapsamında Yapılan Çalışmalar
Gümrük Otoritesinin 70 Yaşına Gelmiş Gümrük Müşaviri, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri ve Gümrük Müşavir Yardımcısına Bakışı
Gümrük Otoritesinin 70 Yaşına Gelmiş Gümrük Müşaviri, Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri ve Gümrük Müşavir Yardımcısına Bakışı
İTHALATTA GÖZETİM VE KORUNMA ÖNLEMİ UYGULAMALARI KAPSAMINDA HESAPLANAN KATMA DEĞER VERGİSİNİN İNDİRİM HAKKININ KALDIRILMASI
İTHALATTA GÖZETİM VE KORUNMA ÖNLEMİ UYGULAMALARI KAPSAMINDA HESAPLANAN KATMA DEĞER VERGİSİNİN İNDİRİM HAKKININ KALDIRILMASI
İthalatta KDV İndirim Hakkının Kaldırılması
İthalatta KDV İndirim Hakkının Kaldırılması
Güney Kore Serbest Ticaret Anlaşması Uygulamasında Üçüncü Ülke Faturaları Üzerine Yapılan Menşe Beyanlarının Kabulüne Son Verildi
Güney Kore Serbest Ticaret Anlaşması Uygulamasında Üçüncü Ülke Faturaları Üzerine Yapılan Menşe Beyanlarının Kabulüne Son Verildi
Pişmanlıkla Beyan Müessesesi (Gümrük Kanunu; 234/3)
Pişmanlıkla Beyan Müessesesi (Gümrük Kanunu; 234/3)
İhracatçıların Ahşap Ambalaj Malzemesi Alımında Dikkat Edeceği Hususlar
İhracatçıların Ahşap Ambalaj Malzemesi Alımında Dikkat Edeceği Hususlar
Gümrük İdaresine İnternet Üzerinden Beyanname Verilmesi Gerçekleşecek mi?
Gümrük İdaresine İnternet Üzerinden Beyanname Verilmesi Gerçekleşecek mi?
Menşe İspat Belgeleri ve Dolaşım Belgelerinin Doldurulması
Özet Menşe ispat belgeleri ve dolaşım belgelerinin gerek manuel usulde gerekse elektronik ortamda düzenlenmesi ve doldurulması, ibraz edildikleri ülkelerin yetkili makamlarınca kabulleri ve verdiği tercihli rejimden istifade etme avantajları nedeniyle önem arz etmektedir. Ayrıca ülkemizden bazı ülkelere yapılan ihracatlarda, Mısır ve ABD örneğinde olduğu gibi, ithalatçı ülkelerin mevzuatı gereği istenen bilgilerin yazılması yönünden de önemlidir. Makalemizde bu konu işlenecektir.
Malezya’ya İhracat Yapan Firmalarımıza Menşe Belgesini Sonradan İbraz Etme İmkanı Tanındı
27.12.2024 tarihli ve 32765 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanan "Türkiye - Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" in 3 üncü maddesi ile, ilgili STA Yönetmeliğine eklenen Geçici 1 inci madde çerçevesinde, Malezya yetkili makamlarınca, 1/4/2020 ilâ 1/4/2023 tarihleri arasındaki ihracat işlemleri için, 31/10/2024 tarihinden itibaren bir yıl boyunca sonradan (Malezya) Menşe Belgesi düzenlenebilmesine imkân sağlanmıştır. Makalemizin ana konusunu bu teşkil etmektedir.
Kaçakçılıkla Mücadele Kanunundaki "Aldatıcı İşlem ve Davranış" İfadesinin Uygulamada Ortaya Çıkardığı Sorunlar"
31.03.2007 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun amacı kaçakçılık suçları ile cezalarını ve kaçakçılığı önleme, izleme, soruşturma, yargılama usul ve esaslarını belirlemektir. Kanunun 3/2'nci maddesinde “Eşyayı, aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.” hükmü yer almaktadır. Biz bu yazımızda Kanunun 3/2’nci maddesinde geçen “aldatıcı işlem ve davranış” ifadesine açıklık getirmeye çalışacağız.
Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu(PAAMK)’da Yeni Menşe Kuralları
Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu(PAAMK)’da Yeni Menşe Kuralları
Danıştay İptali Sonrasında Gözetim Uygulamasında Yaşanan Kriz ve Sıkıntılar
Gümrükler Genel Müdürlüğünün “Kıymet kriterli gözetim uygulaması” konulu 2019/1 sayılı ve 22.01.2019 tarihli genelgesi Danıştay 7 nci Dairesinin 26.11.2024 tarihli ve E:2024/2206 K:2024/4870 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. 2019/1 sayılı Genelge'nin iptali, ithalatta gözetim uygulamalarında önemli bir hukuki boşluk ve belirsizlik yaratmıştır. Bu durum hem ithalatçılar hem de gümrük idareleri açısından çeşitli senaryoları ve riskleri beraberinde getirmektedir. Bu makalemizde bu konuda yaşananlar işlenmektedir.
Uzmanlarla Sorular ve Cevaplar
Gümrükler Genel Müdürlüğünün “Kıymet kriterli gözetim uygulaması” konulu 2019/1 sayılı ve 22.01.2019 tarihli Genelgesi Danıştay 7’nci Dairesinin 26.11.2024 tarihli ve E:2024/2206 K:2024/4870 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. 2019/1 sayılı Genelge'nin iptali, ithalatta gözetim uygulamalarında önemli bir hukuki boşluk ve belirsizlik yaratmıştır. Bu durum hem ithalatçılar hem de gümrük idareleri açısından çeşitli senaryoları ve riskleri beraberinde getirmektedir. 2019/1 sayılı ve 22.01.2019 tarihli Genelge’nin iptali ile ilgili önemli görülen ve merak edilen hususlar Savaş Özdoğan tarafından hazırlanan bu çalışmada değerlendirilmiştir ele alınmıştır.
DTÖ Üyesi Olmayan Ülkeler İçin Daha Yüksek Gümrük Vergisi Uygulanan GTİP’li Eşyanın İthalatı
Özet DTÖ üyesi olmayan ülkeler için öngörülen gümrük vergisi oranının Diğer Ülkeler sütununda gösterilen gümrük vergisi oranından daha yüksek bir oranda olması halinde Menşe Şahadetnamesi aranması gerekmektedir. Ancak beyanda bulunan yükümlüler bu durumda menşe şahadetnamesini beyanname eklerinde gümrük idarelerine sunmayı gözden kaçırdıklarından yüksek meblağlara varan idari para cezası ile muhatap olmaktadırlar. Makalemizde bu konu işlenmektedir. Anahtar Kelimeler DTÖ Üyesi olan ve olmayan ülkeler, ithalat rejimi kararı, II sayılı liste, dipnot, menşe şahadetnamesi.
Uzmanlarla Sorular ve Cevaplar 1
Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla alkollü içecekler, binek otomobil, yaprak tütün ve makyaj malzemelerinin de aralarında olduğu bazı ABD menşeli ürünlerin ithalatında ek mali yükümlülük uy-gulanmasına dair karar yürürlükten kaldırıldı. Resmî Gazete’de yayımlanan diğer bir Cumhurbaşkanı Kararıy-la da elektrikli ve hibrit araçlar dahil binek otomobillerine ilave vergi getirildi. Bu önemli Kararlar hakkında merak edilen hususlar Savaş ÖZDOĞAN tarafından hazırlanan bu çalışmada değerlendirilmiştir.
ABD Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatına 2018 Yılında Getirilen Ek Vergiler Kaldırılırken Bir Yandan da Binek Otomobillere İlave Vergi Getirildi.
Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla Alkollü içecekler, binek otomobil, yaprak tütün ve makyaj malzemelerinin de aralarında olduğu bazı ABD menşeli ürünlerin ithalatında ek mali yükümlülük uygulanmasına dair karar yürürlükten kaldırıldı.Resmi Gazete’de yayımlanan diğer bir Cumhurbaşkanı Kararıyla da elektrikli ve hibrit araçlar dahil binek otomobillerine ilave vergi getirildi. İlave vergiler, ithalat bedeli üzerinden oransal ve tutar olarak belirlendi.Bu önemli Kararlar makalemizin konusunu teşkil etmektedir.

7/24 İletişim Hattı